Özgürlük Üzerine

10 yorum

“İnsanın özgürlüğü; istediği her şeyi yapabilmesinde değil, istemediği hiçbir şeyi yapmak zorunda olmamasındadır.” Jean-Jacques Rousseau

Özgürlük üzerine sorulabilecek çok fazla soru var. Ne kadar özgürüz, gerçekten özgür olabilir miyiz ve daha niceleri…Tüm bu sorular üzerine kafa yorup, cevaplar ararken bazen aslında en temel kavramlardan bile mahrum olduğumuzun farkına varamıyoruz. İnsanın doğup büyüdüğü kültür, içerisinde yaşadığı sosyal çevre, ekonomik koşulları gibi bir çok etken aslında özgürlüğünün sınırlarını belirliyor.

Çoğu insan maddi olarak hayatını idame ettirebilmek için hiç istemediği bir işte çalışmak zorunda kalıyor ya da gelenekler sebebiyle günümüze kadar gelmiş pek çok sosyal kural onun için hiçbir anlam ifade etmese de, çevresindekilerin baskısıyla onlara uygun yaşamaya çalışıyor. Tüm bu koşullar sonucunda pek çok insan özgürlüğünü “büyüdüğünde, evlendiğinde, iş bulduğunda vs.” kazanacağının hayalini kurarak yaşıyor.

Uzun zaman önce Irvin Yalom’a ait “Spinoza Problemi” isimli bir kitap okumuştum. (İlgilenenler için kitabın linki : Spinoza Problemi – Irvin Yalom )

Spinoza insanın duygularının onu esir ettiğine inanıyordu. Yani duyguların kuvveti azalırsa, insan aklının kuvveti artar ve bu durumda esaret azalır, özgürlük artar diye düşünüyordu. Yukarıda bahsettiğim sosyal kuralların ve geleneklerin etkisi ise yine aynı kitaptan güzel bir alıntıyla açıklanmıştı.

“İnsanın kendi adına düşünmek hakkına müdahale eden bütün geleneklerin, sona ermesini istiyorum.”

Kitabı okursanız Spinoza’nın ne kadar yalnız bir hayat yaşadığını öğreneceksiniz. Aslında bana göre tamamen özgür olmak diye bir şey hiçbir zaman mümkün değildir. İnsan hayatı ve doğası gereği her zaman istemeyerek veya dış etkenlerin etkisinde kalarak yaptığı şeyler olacaktır fakat özgürleşme çabası içine giren kişileri bekleyen en büyük bedel Spinoza’nın yaşamış olduğu gibi yalnızlıktır.

Maddi konularda çekilen zorluklarda yaşadığımız dünya gereği yapabileceğimiz pek bir şey maalesef yok. Fakat en azından sosyal yaşantımızda istemediğimiz hiçbir şeyi yapmak zorunda kalmayışımız yalnız kalma ve toplum dışına itilme gibi bedeller ödeyerek mümkün olabilir. Peki bu bedeller sizin yaşamak istediğiniz şeyler mi diye düşünürsek de yine özgürlüğe giden yolun çıkmaz bir yol olduğuna dair fikirlere geri döneriz. Bu konuyla ilgili olarak görüşümü özetleyen son bir alıntı ile de yazımı bitirmek istiyorum.

“Özgürlük için gökyüzünü satın almanıza gerek yok. Ruhunuzu satmayın yeter.” – Nelson Mandela 

10 comments on “Özgürlük Üzerine”

  1. Merhaba,
    Yine üzerine günlerce tartışılabilecek “evrensel” bir konuyu gündeminize almışsınız İrem hanım.
    “Özgürlük” tıpkı “Ahlak” gibi insan var oldukça kökleri binlerce yıla dayanan ve insanlık bitene kadar da geçerliliği sürecek bir “kavram”

    Özgürlüğe dair bahsettiğiniz ünlü sözlerden benim de en beğendiğim, Jean-Jacques Rousseau’un söylediği ;
    “İnsanın özgürlüğü; istediği her şeyi yapabilmesinde değil, istemediği hiçbir şeyi yapmak zorunda olmamasındadır.”

    Maalesef binlerce yıllık evrimimize, okumanın, araştırmanın, dijitalleşmenin ve teknolojinin (kısaca globalleşme) olanca hızına rağmen yakın – uzak fark etmeksizin çevremizdeki insanların hal ve tutumlarından görüyoruz ki, insanların her birisinin özgürlükten anladığı hala oldukça farklı, tıpkı ahlakta olduğu gibi yani nasıl ki hırsızlığın bir günah olduğunu ahlaki olarak bütün insanlar biliyor fakat olanca hızıyla tüm dünyada hırsızlık vakaları yaşanmaya devam ediyor. Bu özgürlük için de böyle insanların çoğu tutsak olduklarını biliyor fakat sanki özgürmüşler ki yaşıyor ve kendilerini böyle göstermeye devam ediyorlar.

    Ben bu yüzden bir insanın karakterini anlamadan önce özgürlüğüne bakarım, çünkü tutsak olan insan farkında olmadan ya da farkında olarak her türlü ahlaksızlığın içinde kendisini bulabilir.

    Bu konuda daha dün okuduğum bir kitapta Hintli Mistik ve Asi filozof Osho’nun sözü çok hoşuma gitmişti :

    “Hiç kimsenin ilgisine ihtiyaç duymadığında,
    hiç kimseden bir beklentin kalmadığında ve hiç kimseye bağımlı olmadığında ruhunla başbaşa kalırsın.
    Ruhuna yolculuk yapmazsan, kendini tanımazsan özgür olamazsın.”

    “Özgürlüğün yolu önce kendini tanımaktan geçer.”

    Liked by 3 people

    1. Osho’dan yaptığınız alıntı gerçekten çok güzelmiş. İnsanın ne yapmak istemediğini bilmesi için bile kendini tanıması gerekiyor aslında. Çoğu zaman çevremizde görmeye alıştığımız hayatları kendimizce olması gereken olarak görüp, onları yaşamaya çalışarak geçiyor hayatımız. Çok az insan gerçekten kim olduğunu ve ne istediğini sorguluyor. Bunları sorgulayan ve etrafındakilerin yaşantısından uzaklaşan insanlar da toplum tarafından yabancılaştırılıyor. Fakat bedeli ne olursa olsun ben de herkesin kendi ruhuna bir yolculuk yapması gerektiğine inanıyorum. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. 😊

      Liked by 1 kişi

      1. Osho ve Konfüçyüs olmasaydı, inanın delirebilrdim.
        Bu yüzden ileride bir gün de siz bambaşka bir konuda bir essay, makale yazsanız ben yine bunlara bağlayabilirim çünkü felsefeyi özellikle hiç bir bağımlılığı kabullenmeyen humanist bakış açısını çok seviyorum ve insanlığın bu yüzyılda hala savaşmasını tam olarak bu “idea” yı anlamamış veya anlamak istememiş olmasına bağlıyorum.

        Güzel konulara değinen güzel yazılarınız için ben teşekkür ederim, şiir kitabımın basılması için mücadele verdiğim bu yağmurlu günlerde yazılarınızı takip etmek çok keyifli.

        Liked by 1 kişi

  2. Elinize sağlık, hazırladığınız yazı hepimizin aklına takılı kalan özgürlük kavramını bir başka yaklaşımla ele alıyor. Yapılan alıntılar okunup geçilesi değil kesinlikle. Derin bir kuyu gibi. Ben de Paul Eluard’ın özgürlük şiirinden alıntı yapmak isterim. Zülfü Livaneli çok güzel seslendirmiştir.
    Bir tek sözün şevkiyle
    Dönüyorum hayata
    Senin için doğmuşum
    Seni haykırmaya
    Ey Özgürlük

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s